اخلاق همه بالا و پایین داره. بعضی وقتا خیلی عصبانی میشیم، بعضی وقتا هم خوشحالِ خوشحال هستیم. این نوسانات عاطفی طبیعی هستن و واسه همه پیش بین، اما در افرادی که به مشکل دوقطبی دچارند، این نوسانات شدیدتر و پُرنوسان تر ظاهر می شن. مشکل دوقطبی می تونه به کار و تحصیل آسیب بزنه و روابط روزمره و عادی افراد رو پریشون و پریشون کنه. مشکل دوقطبی، اختلالی قابل درمان و قابل کنترله، با اینحال بیشتر افراد گرفتار، با ندیده گرفتن علایم هشداردهنده ی اون، زندگی آسون و آرامی رو تجربه نمی کنن. اگه درمان مشکل دوقطبی پیگیری نشه، مریضی روز به روز حادتر می شه. همراه ما باشین، در این مقاله می خواهیم مشکل دوقطبی رو بیشتر بررسی کنیم و با نشونه ها و روشای درمان این مریضی آشنا شیم.

مشکل دوقطبی چیه؟

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

مشکل دوقطبی یا عاشقی-افسردگی موجب تغییرات شدید ایجاد و خو می شه و تغییراتی رو در سطح انرژی و رفتارهای فردی به وجود میاره. این تغییرات در دو سر یک بازه قرار دارن و هیچ گونه تعادلی واسه اخلاق این افراد وجود نداره. یعنی تغییر ایجاد و خو از حالت افسرده به حالت جنون و عاشقی یا برعکس، تدریجی و آروم نیس. بلکه در این افراد تغییرات از حالتی به حالت دیگر، لحظه ای و پَرِشی صورت میگیره. مدت زمان ثبات هر یک از این حالات هم بسیار متغیره. مثلا ممکنه فردی هفته ها در حالت افسردگی بمونه یا اینکه پس از چند روز افسردگی به حالت عاشقی برسه. بعضی وقتا فردِ گرفتار به مشکل دوقطبی چند هفته خیلی بی انرژی و مأیوسه و بعد از اون خیلی فعال و پرانرژی می شه. این مشکل، کارکرد افراد در زندگی روزانه رو خیلی تحت اثر قرار می ده. در زمونه ای که عاشقی شدید بر فرد عارض می شه، واکنشای اون بسیار لحظه ای و لحظه ایه. مثلا فرد یک دفعه تصمیم میگیره از کارش بی خیال شو و تصمیماتی خیلی هیجانی و به دور از عقل و منطق اخذ می کنه. در اون سر طیف، حالت افسردگی قرار داره. در این زمانا فرد به سختی از رختخواب بیرون میاد، همیشه خسته و نسبت به همه چیز ناامیده. دلیل و دلیل اصلی مشکل دوقطبی هنوز کشف نشده، اما محققان فکر می کنن که این مشکل تا حد زیادی ارثیه. مشکل عاشقی-افسردگی از سالای نوجوونی یا اول سالای بزرگسالی شکل میگیره و شناخت نشونه های اون بسیار وقت گیر و نیازمند مطالعه تخصصی و علمیه. پس پیگیری و بررسی این مشکل بسیار مهم و حساسه.

حقایق و باورهای اشتباه در مورد مشکل دوقطبی

  • باور اشتباه: افرادِ گرفتار به مشکل دوقطبی درمان نمی شن و زندگی عادی ای ندارن.
  • حقیقت: افراد زیادی با مشکل دوقطبی دارای مشاغل عالی و موفقیتای زیاد هستن. این افراد در زندگی روابط خوشحال و معقولی دارن. شاید زندگی با این افراد کمی رقابت برانگیز باشه اما کنترل و درمان اون، شرایط رو تا حد زیادی به شکل طبیعی و عادی تبدیل می کنه. واسه کنترل این مشکل و درمان اون یادگیری مهارتایی لازمه.
  • باور اشتباه: سرعت تغییر حالات عاشقی-افسردگی در افراد گرفتار به مشکل دوقطبی بسیار سریعه.
  • حقیقت: اطلاعات محدودی که درباره این مشکل در بین مردم عادی هست، موجب تشکیل تفکرات این چنینیه. مشکل دوقطبی معمولا در حالت افسردگی خود رو نشون می ده و افرادِ درگیر، بیشتر مواقع کم انرژی هستن و در افسردگی به دلیل اون به سر می برن. تغییر حالت در زمان عاشقی هم مثل حرکات محیرالعقول دیوونهای زنجیری فیلما غیرقابل کنترل نیس. تغییر هیجانات و انرژی، مهم ترین نشونه این اختلاله که حتما با برون گراییای غیرعادی همراه نیس.
  • باور اشتباه: مشکل دوقطبی فقط بر ایجاد و خو اثر می ذاره.
  • حقیقت: مشکل دوقطبی بر سطح انرژی، قضاوتا، حافظه، تمرکز، اشتها، الگوی خواب، توانایی جنسی و اعتماد به نفس افراد اثر می ذاره. جدا از اینکه اینکه موجب استرس و مشکلات فیزیکی هم می شه. مریضیایی مثل: دیابت، فشار خون، میگرن و ناراحتیای قلبی با این مشکل در رابطه هستن.
  • باور اشتباه: تنها راه درمان مشکل دوقطبی دارودرمانیه.
  • حقیقت: هر چند دارودرمانی از پایه های اصلی درمان این مشکل حساب می شه، اما درمانای شخصی و راهبردهای فردی هم در روند درمان اثر زیادی دارن. ورزش کردن، خواب کافی، تغذیه مناسب و سعی واسه کنترل ایجاد و خو، دوری از استرس و وجود همراهانی دلسوز، تا حد زیادی این مشکل رو کم و به روند درمان کمک می کنه.

نشونه های بیرونیِ مشکل دوقطبی

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

این مشکل در افراد مختلف علایم متفاوتی داره. شدت، نوسان و الگوهای متفاوتی واسه مشکلات و علایم مشکل دوقطبی دیده شده. مثلا سرعت تغییر وضعیت از حالت افسردگی به عاشقی در بعضی بسیار سریعه و بقیه افراد این مشکلات رو خیلیای متفاوت تجربه می کنن. ۴ حالت اصلی واسه این مشکل هست: عاشقی، عاشقی کم، افسردگی و حالت ترکیبی. هر یک از این حالات نشونه های بیرونی و علایم مخصوص خود رو دارن.

۱. عاشقی

در مرحله عاشقی افزایش انرژی، بروز خلاقیت و نشاط شدید دیده می شه. در این مرحله فردِ دچار مشکل دوقطبی، زیاد صحبت می کنه و خیلی فعاله. کم خوابی و استراحت نکردن از نشونه های دیگر این حالته. فرد اعتقاداتی غیرواقعی در مورد تواناییا و قدرت فردی خود پیدا می کنه، یعنی فرد خود رو خیلی توانا و ویژه احساس می کنه. شاید این احساسات خوب و جالب به نظر برسن، اما وقتی پای تصمیمات احساسی، هیجانی و غیرمنطقی پیش میاد باید در مورد جالب بودن اون دودلی کرد. مثلا افراد در این مرحله از مشکل دوقطبی، تصمیماتی مثل شرط بندیای غیرمعقول یا سرمایه گذاریای نامناسب می گیرن. افراد در این مرحله بداخلاق می شن و نسبت به عقاید مخالف، تغییرات یهویی در برنامه های از پیش تعیین شده و… واکنشای شدید نشون میدن.

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

۲. عاشقی ضعیف

شدت عاشقی ضعیف نسبت به حالت قبلی کمتره. در این مرحله افراد بازم احساس نشاط غیرعادی و تمایل به فعالیت دارن. اما روند زندگی روزانه تا حد زیادی طبیعیه. شاید بشه گفت که افراد در حالت عاشقی کم دارای ایجاد و خویی بانشاط هستن که این نشاط کاذب و غیرعادیه. در این مرحله شرایط روحی فرد دچار تغییرات غیرعادی می شه. بعد از این مرحله فردِ دچارِ مشکل دوقطبی به مرحله افسردگی یا عاشقی وارد می شه.

علایم کلی حالت عاشقی:

  • فعالیت و انرژی زیاد و تحریک پذیری بالا؛
  • اعتقادات غیرمنطقی نسبت به تواناییا و خوش بینی بی پایه و احساس خودبزرگ بینی؛
  • انرژی زیاد برخلاف کم خوابی؛
  • سریع حرف زدن طوری که بقیه متوجه کلام شون نمی شن؛
  • حواس پرتی و کاهش تمرکز؛
  • ناتوانی در قضاوت درست؛
  • تغییر باور و تصمیمات ضد و خلاف؛
  • توهم و افکار مغشوش (در موارد زیاد).

۳. افسردگی

در گذشته افسردگی عادی با افسردگی به دلیل مشکل دوقطبی اشتباه گرفته می شد. اما تحقیقات مختلف نشون می ده که این دو نوع افسردگی فرق زیادی با هم دارن و درمانای پیشنهادی هر یک بسیار متفاوته. درمان افسردگیِ به دلیل مشکل دوقطبی با داروهای ضدافسردگی پیگیری نمی شه. داروهای ضدافسردگی احتمال خیلی بد شدن مشکل دوقطبی رو بیشتر می کنن. بعضی از این داروها موجب نوسان مراحل مختلف می شن و فرد رو از حالت عاشقی به عاشقی کم یا افسردگی می رسانند. برخلاف علایم بیرونی هر دو نوع افسردگی، روش درمان اونا متفاوته. نشونه هایی که واسه هر یک از شکلای مختلف افسردگی بروز می کنه، کمک شایانی به درمان اونا می کنه. مثلا در افسردگی مشکل دوقطبی، فرد خیلی تحریک پذیر و غیرقابل پیش بینی می شه و همیشه احساس گناه داره. افسردگی به دلیل مشکل دوقطبی باعث خواب زیاد، بی حوصلگی و اضافه وزن می شه و در بعضی موارد رابطه فرد با واقعیت و دنیای بیرون قطع می شه که بهش افسردگی سایکوتیک یا دیوونگی شدید گفته می شه. در این مرحله افراد قادر به ایجاد روابط اجتماعی سالم و کار کردن نیستن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   نشونه های اعتیاد به اینترنت و راه درمان اون 

علایم کلی حالت افسردگی مشکل دوقطبی:

  • احساس ناامیدی و غم؛
  • تحریک پذیری؛
  • ناتوانی از شادی و رضایت مندی؛
  • خستگی و از دست دادن انرژی؛
  • تنبلی و خستگی جسمی و روحی؛
  • تغییرات اشتها و وزن؛
  • مشکل در خواب؛
  • نبود تمرکز؛
  • احساس پستی، گناه و بی ارزش بودن؛
  • اندیشیدن به خودکشی و مرگ.

۴. حالات ترکیبی

در این مرحله از مشکل دوقطبی علایم و نشونه های حالات مختلف مشکل دوقطبی یعنی افسردگی، عاشقی و عاشقی کم با هم آمیخته می شن. افسردگی توأم با استرس، بی خوابی، تحریک پذیری، حواس پرتی و افکار ضد و خلاف. این مرحله بسیار خطرناکه، چون ترکیب احساسات مخالف و انرژی متفاوت و اخلاق متغیر، آخرش می تونه موجب خودکشی شه.

شکلای مختلف حالات ترکیبی:

  • مشکل دوقطبی نوع اول: در این حالت ترکیبی از عاشقی و افسردگی دیده می شه. وجود دوره افسردگی یا نیمه عاشقی واسه تشخیص اجباری نیس، اما بعضی وقتا اتفاق میفته.
  • مشکل دوقطبی نوع دوم: در این حالت عاشقی دیده نمی شه، اما یک یا چند دوره عاشقی کم و یا چند دوره افسردگی شدید هم هست.
  • مشکل ایجاد دوره ای: دوره های نیمه-عاشقی همراه با دوره هایی از افسردگی که به اندازه افسردگی اساسی نیستن.

درمان مشکل دوقطبی

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

اگه علایم و نشونه های مشکل دوقطبی رو در خود یا دور و بریا تون مشاهده می کنین، خیلی سریع به متخصص مراجعه کنین. کتمان کردن و نبود پذیرش مشکل، کمکی به درمان و حل اون نمی کنه. پیگیری نکردن این مسئله تنها به بدتر شدن وضعیت میرسه و سلامت، اشتغال و روابط فرد گرفتار رو در خطر نابودی قرار می ده. تشخیص به موقع کمک شایانی به درمان و جلوگیری می کنه. بعضی وقتا افرادِ دچارِ این مشکل، از مرحله عاشقی لذت می برن و انرژی و بلندپردازی این مرحله رو دوست دارن. باید با گوشزد کردن نتایج تخریب کننده این مرحله به افراد گرفتار، اهمیت درمان رو یادآوری کرد. واقعا واسه نشاط و سرخوشیای این مرحله تاوان سنگینی پرداخته می شه.

اصول درمان

  • درمان دراز مدت: مشکل دوقطبی طولانی و قابل برگشته، پس حتی در حالتی که مریض بهبود پیدا میکنه، نباید روند درمان قطع بشه. واسه جلوگیری از ورود فرد به مراحل مختلف این مشکل باید دارودرمانی یا تجویز دکتر رو رعایت کرد.
  • درمانای غیردارویی: دارودرمانی به تنهایی واسه رفع مشکل دوقطبی کافی نیس. مؤثرترین درمان، ترکیب دارودرمانی با ایجاد تغییرات در سبک زندگی و کمک گرفتن از دور و بریا و حمایت آنهاست.
  • کمک گرفتن از مشاور و روان دکتر باتجربه: مشکل دوقطبی، مشکل پیچیده ایه. تشخیص این مشکل نیازمند مهارت و تجربه متخصصانه و درمان اون بعضی وقتا بسیار سخته. روند درمان باید از طرف متخصص باتجربه پیگیری بشه. کمک گرفتن از روان دکتر از ملزومات درمانه.

اقدامات شخصی

واسه درمان مشکل دوقطبی باید تصمیمای هوشمندانه ای گرفته شه. سبک زندگی و عادتای روزانه فرد، اثر شگفت انگیزی در مراحل درمان داره و بعضی وقتا تنها اراده واسه درمان نیاز به دارودرمانی رو به کلی از بین می بره.

  • کسب اطلاعات درست و آگاهی در مورد مشکل دوقطبی در روند درمان بسیار مؤثره. هر چه فرد گرفتار، این مشکل رو بهتر بشناسه، راحت تر می تونه حالات خود رو کنترل کنه.
  • ورزش و فعالیتای جسمی تا حدود خیلی از نا آرومیای این مشکل جلوگیری می کنه. در تمرینات ورزشی مثل ایروبیک که باعث فعالیت و حرکت پاها و دستا می شه، به سیستم اعصاب و مغز کمک زیادی می شه. بقیه ورزشا شامل دویدن، پیاده روی، شنا، رقص و کوهنوردی هم بسیار مفید هستن.
  • پرهیز از موقعیتای استرس زا و دوری از نا آرومی در محل کار و امتحان کردن فنون و تکنیکای آرامش بخش مثل مدیتیشن، یوگا یا نفس عمیق به بهتر شدن مشکل دوقطبی کمک چشم گیری می کنه.
  • نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

  • همراهی دور و بریا، دلسوزی و کمک اونا واسه افراد درگیر با مشکل دوقطبی بسیار مهمه. حرف زدن با دوستان یا حضور در کلاسای درمان گروهی نشونه ضعف نیس. بیشتر افراد از درد دل کردن و صحبت کردن درباره مشکل خود با بقیه می گریزند و اونو پستی آمیز تلقی می کنن. این باور بسیار اشتباهه. وقتی شما با دوست یا یکی از نزدیکان تون صحبت می کنین، اولین حسی که در اون شکل میگیره، احساس افتخاره. افتخار از اینکه مورد اعتماد هستش و لیاقت شنیدن درد دل دیگری رو داشته.
  • حضور در جمعای صمیمی و خانوادگی به بهتر شدن مشکل دوقطبی کمک می کنه. وقتی در جمعی حاضر میشید که بقیه شما رو دوست دارن و واسه سلامتی و زندگی تون اهمیت قائل هستن، انرژی مثبت زیادی به شما منتقل می شه.
  • خواب کافی و تغذیه ی سالم، الگوهای رفتاری و عادات شما رو تغییر میدن و باعث می شن در راه شادی و سلامتی قرار بگیرین. این عوامل در افراد دچار مشکل دوقطبی هم بسیار مفید هستن.

مشکل دوقطبی و خودکشی

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

مرحله افسردگی به دلیل مشکل دوقطبی زمینه مناسبی واسه خطرات زیادی مثل خودکشی به وجود میاره. در این مرحله که با افسردگی عادی فرق زیادی داره، فرد میل زیادی به مرگ و خودکشی پیدا می کنه. این میل در افرادی که حالت ترکیبی مشکل دوقطبی رو تجربه کردن یا سابقه استفاده از مواد مخدر و الکل دارن، بیشتره. وجود سابقه خودکشی در خونواده یا آشنایان هم احتمال خودکشی رو بالا می بره.

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

علایم میل به خودکشی:

  • حرف زدن درباره مرگ و خودکشی؛
  • احساس ناامیدی در زندگی؛
  • احساس پستی و بی ارزش بودن؛
  • آرزوی مرگ کردن؛
  • تغییر حالات یهویی یا ترک یهویی جمع و خلوت گزیدن؛
  • به دنبال وسیله خودکشی بودن.

نکته قابل توجه

هرگونه صحبت درباره خودکشی از طرف این افراد رو جدی بگیرین. هیچوقت این تفکر اونا رو شوخی نپندارید و در صورت مشاهده ی علایم خودکشی، مسئله رو به شکل جدی و درست پیگیری کنین.

دلایل و ریشه ی مشکل دوقطبی

نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

دلیل واحدی واسه مشکل دوقطبی وجود نداره. مطالعاتی در مورد عوامل ژنتیکی انجام شده، ولی بازم عامل اصلی این مشکل کشف نشده. بعضی تحقیقات تصویری از مغز آدم، تغییرات فیزیکی مغزی رو در بین تشکیل این مشکل نشون میدن. تحقیقات دیگری نشون از به هم خوردن تعادل انتقال دهندهای عصبی، کارکرد بد تیروئید، افزایش هورمونای کورتیزول و مشکلات ریتم شبانه روزی بدن آدم دارن. عوامل محیطی و روانی هم در پیشرفت این مشکل نقش دارن. استرس، سوءمصرف مواد و… از عوامل محرک واسه شروع این مشکل هستن.

  • استرس: وقایع استرس زای زندگی، فردی با آسیب پذیری ژنتیکی رو در خطر دچار شدن به این مشکل قرار میدن. تغییرات اساسی مثبت یا منفی می تونن موجب بروز هیجانات منفی در فرد بشن. مثلا ازدواج، ترک منزل به قصد تحصیل، از دست دادن عزیزان، آتیش سوزی و وقایع بد دیگر می تونن موجب دچار شدن به مشکل دوقطبی باشن.
  • نشونه های مشکل دوقطبی، دلایل و روش های درمان اون  آموزشی

  • مصرف مواد مخدر: مواد مخدر به خودی خود، دلیلی بر تشکیل این مشکل نیستن اما می تونن وضعیت فرد گرفتار رو بدتر کنن و اگه فردی استعداد دچار شدن به مشکل دوقطبی رو داشته باشه، روند پیشرفت اونو سریع تر می کنن. کوکائین، اکستازی و آمفتامینا موجب زیاد حالت عاشقی و الکل و مواد آروم بخش باعث شدت افسردگی می شن.
  • داروهای ضدافسردگی: بعضی داروها مثل داروهای ضدافسردگی موجب عاشقی می شن. بقیه داروهایی که موجب زیاد و تحریک مشکل دوقطبی می شن، بعضی داروهای سرماخوردگی، کافئین و داروهای تنظیم کارکرد تیروئید و اشتها هستن.
  • تغییرات فصلی: تغییرات فصلی این مشکل رو خیلی تحت اثر قرار میدن. مثلا عاشقی، بیشتر در تابستون و افسردگی در سه فصل دیگر نمود پیدا میکنه.
  • مشکلات خواب: کم خوابی باعث عاشقی می شه و آرامش بدن رو خیلی تهدید می کنه.

منبع : helpguide

دسته‌ها: آموزشی